بسوی ظهور

مهدویت از منظر قرآن و روایات

بسوی ظهور

مهدویت از منظر قرآن و روایات

بسوی ظهور

امیرالمومنین (ع): «هرکس در ذلّت فراگیری دانش ساعتی صبر نکند در ذلّت جهل تا ابد باقی خواهد ماند.».

نسب و شمایل امام مهدى علیه السّلام‏ از نگاه اهل سنت

پنجشنبه, ۱۱ شهریور ۱۳۹۵، ۰۷:۰۰ ق.ظ

الف) از اهل بیت رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله و از فرزندان آن حضرت[1]

ابن ابى شیبه از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله روایت کرده است:

لو لم یبق من الدهر إلّا یوم لبعث اللّه رجلا من أهل بیتى یملأها عدلا کما ملئت جورا؛[2]

اگر از دنیا جز یک روز باقى نماند، خداوند متعال یکى از اهل بیت مرا خواهد فرستاد که زمین را پر از عدل کند همانگونه که از ستم پر شده است.

ابن ماجه و ترمذى نیز به نقل از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین آوردهاند:

  المهدیّ منّا أهل البیت ...؛[3] 

 مهدى از ما اهل بیت است ....

 و نیز در ذخائر العقبى از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین نقل شده است:

لو لم یبق من الدنیا إلّا یوم واحد، لطول اللّه ذلک الیوم حتى یبعث رجلا من ولدی اسمه کاسمی؛[4]

اگر از عمر دنیا جز یک روز باقى نماند، خداوند آنروز را طولانى کند تا اینکه یکى از فرزندان من ظهور کند که همنام من است.[5]

 

ب) همنام بودن امام مهدى علیه السّلام با نام پیامبر صلّى اللّه علیه و آله

نام مهدى علیه السّلام همانند نام رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله است، و از پیش، این واقعیت مشخص شده است، که حدیثهاى فراوانى بدان تصریح دارد و به همین سبب، همه اهل سنت و شیعه اتفاقنظر دارند که نام مهدى علیه السّلام مانند نام رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله است؛

ترمذى،[6] صدوق،[7] طبرانى،[8] ابن کثیر،[9] ابن اثیر،[10] محقق اربلى،[11] کنجى شافعى،[12] سیوطى،[13] متقى هندى[14] و دیگر مؤلفان، این را با عبارتهاى گوناگونى روایت کردهاند که براى هر محققى این موضوع در اولین مراجعه روشن مىشود.


ج) همکنیه بودن با پیامبر صلّى اللّه علیه و آله

برخى از روایتهاى اسلامى کنیه امام مهدى علیه السّلام را مانند کنیه رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و نام آن حضرت مانند نام پیامبر صلّى اللّه علیه و آله دانستهاند. کنیه پیامبر ص ابوالقاسم میباشد.

پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله مىفرماید:

یخرج رجل من ولدی اسمه کاسمی، و کنیته ککنیتی؛[15]

 یکى از فرزندان من در آخر الزمان ظهور خواهد کرد که همنام و همکنیه من است.

و نیز مىفرماید:

لو لم یبق من الدنیا إلّا ساعة واحدة لطوّل اللّه تلک الساعة، حتى یخرج رجل من ذرّیّتی اسمه کاسمی، و کنیته ککنیتی یملأ الأرض قسطا و عدلا کما ملئت ظلما و جورا؛[16]

اگر از عمر دنیا جز یک ساعت باقى نمانده باشد، خداوند آن را به اندازهاى طولانى کند.تا یکى از فرزندان من که همنام و همکنیه من است ظهور کند و زمین را پر از عدلوداد کند بعد از آنکه پر از ظلم و ستم شده باشد.

د) امام مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه فرزند امام على علیه السّلام

الف) سیوطى از طبرانى نقل کرده که وى با اسنادش از عبد اللّه بن عمر و او از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله نقل کرده، که آن حضرت دست على علیه السّلام را گرفته، فرمود:

.... سیخرج من صلب هذا فتى یملأ الأرض قسطا و عدلا ...؛[17]

از نسل این، جوانى ظهور خواهد کرد که زمین را پر از عدلوداد مىکند .... .


ه.) امام مهدى علیه السّلام از نسل حضرت فاطمه علیها السّلام

حدیثهاى فراوانى در اینباره وارد شده است؛ بهگونهاى که از قدیمىترین کتابهاى حدیثى گرفته تا کتابهاى متأخر، هرکدام به گونهاى این مطلب را مطرح کردهاند.

ابن ماجه از امّ سلمه نقل کرده که وى از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین شنیده است:

 المهدیّ من عترتی من ولد فاطمة؛[18]

مهدى از خاندان من و از فرزندان فاطمه علیها السّلام است.

و نیز ابى داوود به نقل از امّ سلمه،[19] نعیم بن حماد،[20] حاکم[21] و متقى هندى[22] به این مطلب تصریح کرده اند.


و) شباهت امام مهدى به پیامبر صلّى اللّه علیه و آله

امام مهدى علیه السّلام شباهت تمام به رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله دارد همانگونه که نام موعود اسلام مانند نام رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله است، شمایل و خلق و خوى آن حضرت، نیز مانند پیامبر اسلام صلّى اللّه علیه و آله است؛ و در این تقارن و تشابه، رمز و رازى نهفته است که پیدایش و گسترش اسلام با رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله بوده و تکمیل آن در آخرین دوره حیات بشر، به دست کسى خواهد بود که از هر نظر مانند رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله است.

پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله مىفرماید:

القائم من ولدی اسمه اسمی .... و شمائله شمائلی ...؛[23]

قائم از فرزندان من است نام او مانند نام من ... و شمایل او همانند شمایل من است ....

نیز از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله نقل شده است:

... المهدی من ولدی ... أشبه الناس بی خلقا و خلقا ...؛[24]

 مهدى از فرزندان من ... و شبیهترین افراد به من است چه از نظر شکل ظاهرى و چه رفتارى...

ز) چهره نورانى

رخسار نورانى، که در اولیاى الهى سراغ مىرود، در کاملترین شکلش براى موعود بشریت ذکر شده تا بدانجا که تلألؤ و درخشندگى رخ وى بر همگان مشهود است.

جوینى از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین روایت کرده است:

المهدیّ من ولدی ... کأنّ وجهه کوکب دریّ ...؛[25]

 مهدى از فرزندان من است، چهرهاش همانند ستارهاى درخشان مىباشد.

کنجى شافعى نیز همین را از آن حضرت نقل کرده است.[26]


ح) پیشانى بلند و کشیده بینى

امام مهدى علیه السّلام با پیشانى بلند و بینى کشیده توصیف شده و این تعبیر، در حدیثهاى اسلامى فراوان آمده است. صنعانى از رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله چنین نقل کرده است:

 إنّ المهدیّ أقنى، أجلى؛[27]

مهدى، کشیده بینى و پیشانى بلند است.

این مضمون در کتابهاى زیادى از اهل سنت منعکس شده؛ از جمله در سنن ابى داوود،[28] مستدرک حاکم نیشابورى،[29] جامع الاصول ابن اثیر،[30] البیان فی أخبار صاحب الزمان کنجى شافعى[31] و فیض القدیر مناوى.[32]

ط) خال بر گونه

خال مشکین که بدان عارض گندمگون است

سرّ آن دانه که شد رهزن آدم با اوست

 


[33]


جوینى خراسانى از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله در توصیف شمایل امام مهدى علیه السّلام روایت کرده است:

... فى خدّه خال أسود ...؛[34]

در گونهاش، خالى مشکى است ....

کنجى شافعى از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین روایت کرده است:

... فی خدّه الأیمن خال أسود ...؛[35]

بر گونه راست مهدى، خالى مشکى، وجود دارد .... .


ى) دندانهاى از هم جدا

ابو نعیم از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله نقل مىکند:

 لیبعثنّ اللّه من عترتى رجلا أفرق[36] الثنایا ...؛[37]

 خداوند یکى از اهل بیت مرا، که دندانهایش از هم جداست، مىفرستد .... .


ک) ظهور در چهل سالگى

آنچه از روایات بىشمار به دست مىآید اینکه امام مهدى علیه السّلام در سنى ظهور خواهد کرد که از لحاظ رشد جسمى به سرحد کمال انسانى رسیده و از این میان، بیشتر این روایتها گویاى آنند که سن ایشان در حدود و شکل مردى چهل ساله مىباشد البته غیر از سن چهل سالگى نیز گفته شده، ولى آنها هم نزدیک به چهل گفتهاند.

جوینى از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین نقل کرده است:

... المهدیّ من ولدی ابن أربعین سنة ...؛[38]

 مهدى از فرزندان من است در سن چهل سالگى ....

کنجى شافعى نیز همین حدیث را نقل کرده است.[39]

قطب راوندى نقل کرده است:

 علامته أن یکون شیخ السنّ، شابّ المنظره حتّى أنّ الناظر إلیه لیحسبه ابن أربعین سنة أو ما دونها؛[40]

 نشانه قائم ما هنگام خروج این است که از لحاظ سن، کهنسال، ولى از نظر چهره، جوان مىباشد که تماشاگر وى گمان مىبرد که او چهل ساله یا نزدیک به آن است .... .

 

منبع:

بررسی تطبیقى مهدویت در روایات شیعه و اهل سنت ؛ صص108-120

اکبرنژاد، مهدى، بررسى تطبیقى مهدویت در روایات شیعه و اهل سنت، 1جلد، بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم) - قم (ایران)، چاپ: 3، 1388 ه.ش.



[1] بررسی تطبیقى مهدویت در روایات شیعه و اهل سنت ؛ ص108

اکبرنژاد، مهدى، بررسى تطبیقى مهدویت در روایات شیعه و اهل سنت، 1جلد، بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم) - قم (ایران)، چاپ: 3، 1388 ه.ش.

[2] ابن ابى شیبه، الکتاب المصنّف، ح 37637.

[3] ابن ماجه، سنن، ح 4085 و ترمذى، سنن، ح 2230.

[4] ابن بابویه، الامامة و التبصره، ص 153، صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 177، همو، عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج 1، ص 297، خزاز قمى، کفایة الاثر، ص 266، مفید، الارشاد، ج 2، ص 340، فتّال نیشابورى، روضة الواعظین، ص 261، ترمذى، سنن، ح 2332، طبرانى، المعجم الکبیر، ج 10، ص 135، ح 10222، همو، المعجم الاوسط، ج 2، ص 55، مبار کفودى، تحفة الأحوذى بشرح جامع الترمذى، ج 6، ص 404، سیوطى، الجامع الصغیر، ج 2، ص 438، متقى هندى، کنز العمّال، ج 14، ح 38661 و طبرى، ذخائر العقبى فى مناقب ذوى القربى،« باب ما جاء من ذلک مختّصا بالحسین علیه السّلام».

[5] اکبرنژاد، مهدى، بررسى تطبیقى مهدویت در روایات شیعه و اهل سنت، 1جلد، بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم) - قم (ایران)، چاپ: 3، 1388 ه.ش.

[6] ترمذى، سنن، ح 2230.

[7]  صدوق، کمال الدین، ج 1، ص 286، ب 25، ح 1.

[8]  طبرانى، المعجم الکبیر، ح 10215، 10217، 10219، 10220- 10221، 10223 و 10225- 10226.

[9]  ابن کثیر، النهایه، ص 26.

[10] ابن اثیر، جامع الأصول، ح 7810.

[11] اربلى، کشف الغمّة، ج 3، ص 373.

[12] کنجى شافعى، البیان فی أخبار صاحب الزمان، باب 1، ح 2- 3.

[13] سیوطى، الحاوی للفتاوى، ج 2، ص 70.

[14]  متقى هندى، کنز العمّال، ح 38655 و 38707.

[15] مقدّسى شافعى، عقد الدرر، باب 2، ص 56.

[16] مفید، نکت الاعتقادیه، ص 44 و همین مضمون، ابن ابى جمهور، عوالى اللئالى، ج 4، ص 91، ح 125.

[17] سیوطى، العرف الوردى فی أخبار المهدى،( چاپ شده الرسائل العشر)، ص 219.

[18] ابن ماجه، سنن، ح 4278.

[19] ابى داوود، سنن، ح 4086.

[20]  نعیم بن حماد، الفتن، ص 375.

[21]  حاکم نیشابورى، المستدرک على الصحیحین، ج 4، ص 557.

[22]  متقى هندى، کنز العمّال، ج 14، ص 264، ح 38662.- نکته قابل توجه این‏که نویسنده، این حدیث را به نقل از: صحیح مسلم ذکر کرده در حالى‏ که اکنون در خود صحیح مسلم این حدیث وجود ندارد.

[23] صدوق، کمال الدین، ج 2، ص 415، ح 6 و ص 257، ح 2.

[24] همان، ج 1، ص 286، ح 1 و شبیه این حدیث، طوسى، کتاب الغیبه، ص 189، ح 52 و نعمانى، الغیبه، ص 214، ح 2.

[25] جوینى، فرائد السمطین، ج 2، ص 314، ح 565.

[26] کنجى شافعى، البیان فى اخبار صاحب الزمان، باب 7، ح 50 و مقدسى، شافعى، عقد الدرر، باب 1، ص 38.

[27] صنعانى، المصنّف، ح 20773.

[28] ابى داوود، سنن،« کتاب المهدى»، ح 2485.

[29] حاکم نیشابورى، المستدرک على الصحیحین، ح 557.

[30]  ابن اثیر، جامع الأصول، ح 7813.

[31] کنجى شافعى، البیان فی أخبار صاحب الزمان، باب 8، ح 31.

[32]  مناوى، فیض القدیر، ح 9244.

[33]  حافظ، دیوان، ص 50.

[34] جوینى، فرائد السمطین، ج 2، ح 565.

[35]  کنجى شافعى، البیان فی أخبار صاحب الزمان، باب 18، ح 51.

[36] أفرق الثنایا: کالأفلج، بمعنى افلج( از هم جدا بودن)( خلیل، العین، ج 5، ص 147، ماده فرق).

[37] به نقل از: کنجى شافعى، البیان فی أخبار صاحب الزمان، باب 19، ص 83، ح 52 و قندوزى، ینابیع الموده، ج 3، ص 263.

[38] جوینى، فرائد السمطین، ج 2، ص 565.

[39]  کنجى شافعى، البیان فی أخبار صاحب الزمان، باب 8، ح 51.

[40] راوندى، الخرائج و الجرائح، ج 3، ص 1170، بحار الانوار، ج 52، ص 285، ح 16 و همین مضمون، صدوق، کمال الدین، ج 1، ص 315، ح 2.

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۵/۰۶/۱۱
علی مویدی

نظرات  (۲)

خیلی زیباست
۱۴ شهریور ۹۵ ، ۱۲:۲۱ سعید پارسا ارسنجانی
خیلی قشنگه!

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">