بسوی ظهور

مهدویت از منظر قرآن و روایات

بسوی ظهور

مهدویت از منظر قرآن و روایات

بسوی ظهور

امیرالمومنین (ع): «هرکس در ذلّت فراگیری دانش ساعتی صبر نکند در ذلّت جهل تا ابد باقی خواهد ماند.».

روایتی بسیار زیبا در باب امامت از امام علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیه و السلام در کتاب شریف تحف العقول :[1]

الْإِمَامُ‏ کَالشَّمْسِ الطَّالِعَةِ الْمُجَلِّلَةِ بِنُورِهَا لِلْعَالَمِ وَ هُوَ بِالْأُفُقِ حَیْثُ لَا تَنَالُهُ الْأَبْصَارُ وَ لَا الْأَیْدِی‏ الْإِمَامُ الْبَدْرُ الْمُنِیرُ وَ السِّرَاجُ الزَّاهِرُ وَ النُّورُ الطَّالِعُ وَ النَّجْمُ الْهَادِی فِی غَیَابَاتِ الدُّجَى‏ وَ الدَّلِیلُ عَلَى الْهُدَى وَ الْمُنْجِی مِنَ الرَّدَى‏

امام چون خورشیدى تابان است که پرتوش بر سراسر گیتى بتابد و افق گسترده ‏ایست که دیده ‏ها و دستها بدان نرسد.

امام ماه رخشان و چراغ پرتو فشان و نور تابان و ستاره رهنمایى است در ناپیدایى شبهاى تار و راهنماى هدایت و نجات بخش از هلاکت است.


امام شعله فروزان فراز بلندیها و گرمابخش هر پناهنده (از سرماى جهل فسرده) و راهنماى در مهلکه‏ هاست و هر که از او جدا شود نابود است.

امام شعله فروزان فراز بلندیها و گرمابخش هر پناهنده (از سرماى جهل فسرده) و راهنماى در مهلکه ‏هاست و هر که از او جدا شود نابود است.

امام ابر بارنده و رگبار فرو ریزنده‏ و آسمان سایه‏ گستر و زمین گسترده و چشمه جوشان و برکه و بوستان است.

الْإِمَامُ الْأَمِینُ الرَّفِیقُ وَ الْوَلَدُ الشَّفِیقُ وَ الْأَخُ الشَّقِیقُ وَ کَالْأُمِّ الْبَرَّةِ بِالْوَلَدِ الصَّغِیرِ وَ مَفْزَعُ الْعِبَاد

امام امینى رفیق و پدرى مهربان و شفیق‏ و برادرى همزاد است و چون مادرى براى کودک خردسال دلسوز و پناهگاه بندگان است.

الْإِمَامُ‏ أَمِینُ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ وَ خَلْقِهِ وَ حُجَّتُهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ خَلِیفَتُهُ فِی بِلَادِهِ وَ الدَّاعِی إِلَى اللَّهِ وَ الذَّابُّ عَنْ حَرِیمِ اللَّهِ‏ الْإِمَامُ مُطَهَّرٌ مِنَ الذُّنُوبِ مُبَرَّأٌ مِنَ الْعُیُوبِ مَخْصُوصٌ بِالْعِلْمِ مَوْسُومٌ بِالْحِلْمِ نِظَامُ الدِّینِ وَ عِزُّ الْمُسْلِمِینَ وَ غَیْظُ الْمُنَافِقِینَ وَ بَوَارُ الْکَافِرِین‏

امام امین خداوند در زمین او و میان آفریدگان اوست و حجّت اوست بر بندگانش و خلیفه او در سرزمینهایش.

امام از گناهان پاک و از عیبها مبرّاست، به دانش به ویژگى پیراسته و به بردبارى آراسته، نظام دین و توانمندى مسلمین (و آیت) خشم بر منافقان و نابودى کافران است.

الْإِمَامُ وَاحِدُ دَهْرِهِ لَا یُدَانِیهِ أَحَدٌ وَ لَا یُعَادِلُهُ عَالِمٌ وَ لَا یُوجَدُ لَهُ بَدَلٌ وَ لَا لَهُ مِثْلٌ وَ لَا نَظِیرٌ مَخْصُوصٌ بِالْفَضْلِ کُلِّهِ مِنْ غَیْرِ طَلَبٍ مِنْهُ وَ لَا اکْتِسَابٍ بَلِ اخْتِصَاصٌ مِنَ الْمُفْضِلِ الْوَهَّابِ فَمَنْ ذَا یَبْلُغُ مَعْرِفَةَ الْإِمَامِ أَوْ کُنْهَ وَصْفِه‏

امام یگانه روزگار خویش است، احدى نه همپایه او و دانشمندى نه هم مایه اوست، نه برایش عوضى و نه مثلى و نه مانندى است. هر فضلى ناخواسته و ناجسته، ویژه اوست که (خداوند) موهبت بخش فضیلت فزایش به ویژگى عطا فرموده است. پس کیست که به شناخت امام یا کنه وصف تمام او برسد.


هَیْهَاتَ هَیْهَاتَ‏ ضَلَّتِ الْعُقُولُ وَ تَاهَتِ الْحُلُومُ وَ حَارَتِ الْأَلْبَابُ‏ وَ حَصِرَتِ الْخُطَبَاءُ وَ کَلَّتِ الشُّعَرَاءُ وَ عَجَزَتِ الْأُدَبَاءُ وَ عَیِیَتِ الْبُلَغَاءُ وَ فَحَمَتِ الْعُلَمَاءُ عَنْ وَصْف‏ شَأْنٍ مِنْ شَأْنِهِ أَوْ فَضِیلَةٍ مِنْ فَضَائِلِهِ فَأَقَرَّتْ بِالْعَجْزِ وَ التَّقْصِیرِ فَکَیْفَ یُوصَفُ بِکُلِّیَّتِهِ أَوْ یُنْعَتُ بِکَیْفِیَّتِهِ‏ أَوْ یُوجَدُ مَنْ یَقُومُ مَقَامَهُ أَوْ یُغْنِی غِنَاهُ وَ أَنَّى وَ هُوَ بِحَیْثُ النَّجْمُ عَنْ أَیْدِی الْمُتَنَاوِلِینَ وَ وَصْفِ الْوَاصِفِینَ‏ أَ یَظُنُّونَ أَنَّهُ یُوجَدُ ذَلِکَ فِی غَیْرِ آلِ رَسُولِ اللَّهِ ص کَذَبَتْهُمْ وَ اللَّهِ أَنْفُسُهُمْ وَ مَنَّتْهُمُ الْأَبَاطِیلُ إِذِ ارْتَقَوْا مُرْتَقًى‏ صَعْباً وَ مَنْزِلًا دَحْضاً زَلَّتْ بِهِمْ إِلَى الْحَضِیضِ أَقْدَامُهُمْ إِذْ رَامُوا إِقَامَةَ إِمَامٍ بِآرَائِهِمْ‏ وَ کَیْفَ لَهُمْ بِاخْتِیَارِ إِمَامٍ وَ الْإِمَامُ عَالِمٌ لَا یَجْهَلُ وَ رَاعٍ لَا یَمْکُرُ مَعْدِنُ النُّبُوَّةِ لَا یُغْمَزُ فِیهِ بِنَسَب‏ وَ لَا یُدَانِیهِ ذُو حَسَبٍ فَالْبَیْتُ مِنْ قُرَیْشٍ وَ الذِّرْوَةُ مِنْ هَاشِمٍ وَ الْعِتْرَةُ مِنَ الرَّسُولِ ص‏ شَرَفُ الْأَشْرَافِ وَ الْفَرْعُ عَنْ عَبْدِ مَنَافٍ نَامِی الْعِلْمِ کَامِلُ الْحِلْمِ مُضْطَلِعٌ بِالْأَمْرِ عَالِمٌ بِالسِّیَاسَةِ مُسْتَحِقٌّ لِلرِّئَاسَةِ مُفْتَرَضُ الطَّاعَةِ قَائِمٌ بِأَمْرِ اللَّهِ نَاصِحٌ لِعِبَادِ اللَّه‏.

هیهات هیهات! که خردها از توصیف مقامى از مقامات او و فضیلتى از فضایل او گمند و خاطرها سرگردان و مغزها حیران‏ و سخنوران بربسته زبان و شاعران قاصر از بیان و ادیبان ناتوان‏

و بلیغان بى ‏زبان و دانشوران درمانده ‏اند، از این رو به ناتوانى و کوتاهى از وصف جزئى از آن معترفند پس چگونه به وصف کلّى و تمام او رسند یا چگونگى او را به توصیف آرند.

 یا آیا کسى باشد که جاى او را بگیرد و یا به چنان توانگرى که او راست نیاز نیازمندان را برآرد؟ از کجا (دیگرى به مقام امام دست یابد) که او به منزله اخترى از دسترس دست‏یازان و توصیف واصفان به دور است،

آیا پندارند که «او» جز در خاندان پیامبر خدا، که درود خدا بر او و ایشان باد، یافت شود؟

 به خدا سوگند که وجدانهاى خودشان آنان را دروغ زن شمارد (و اگر به وجدان خود مراجعه کنند مى ‏بینند که دروغ مى ‏گویند)، سوداهاى باطلى به سرشان زده که بر پلّکان بلند دشوارى بالا رفته و به جایگاه لغزنده ‏اى پا نهاده ‏اند که آنان را به پرتگاه ژرفى درافکند زیرا مى خواهند به آراء خویش، خودسرانه امامى براى خود بتراشند. چگونه مى‏ توانند به اختیار خود امامى برگزینند؟ (با اینکه) امام دانایى ‏است که هرگز دچار جهل نشود و چوپان و نگهبانى است که مکر نورزد، معدن نبوّت است‏،

در نسب و تبارش طعنى نرود و هیچ والانژادى بدو نرسد، دودمان از قریش دارد و تبار از بنى هاشم و خانواده از پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله‏، شرف افزاى اشراف و فرع شجره عبد مناف است. دانش افزا و تمام شکیب، و به کار امامت توانمند و به سیاست دانا و به ریاست سزاوار است، اطاعتش واجب است و قائم به امر خدا و خیر بندگان خداست.

إِنَّ الْأَنْبِیَاءَ وَ الْأَوْصِیَاءَ ص یُوَفِّقُهُمُ اللَّهُ وَ یُسَدِّدُهُمْ وَ یُؤْتِیهِمْ مِنْ مَخْزُونِ عِلْمِهِ وَ حِکْمَتِهِ مَا لَا یُؤْتِیهِ غَیْرُهُمْ یَکُونُ عِلْمُهُمْ فَوْقَ عِلْمِ أَهْلِ زَمَانِهِمْ‏ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ- أَ فَمَنْ یَهْدِی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلَّا أَنْ یُهْدى‏ فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ‏[2] وَ قَالَ تَعَالَى فِی قِصَّةِ طَالُوتَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَیْکُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ اللَّهُ یُؤْتِی مُلْکَهُ مَنْ یَشاءُ[3] وَ قَالَ فِی قِصَّةِ دَاوُدَ ع وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوتَ وَ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ وَ الْحِکْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمَّا یَشاءُ[4] وَ قَالَ لِنَبِیِّهِ ص وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْکَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ عَلَّمَکَ ما لَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ وَ کانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکَ عَظِیماً[5] وَ قَالَ فِی الْأَئِمَّةِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ عِتْرَتِهِ وَ ذُرِّیَّتِهِ- أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى‏ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ‏ إِلَى قَوْلِهِ سَعِیراً[6]


به راستى، پیامبران و سفارش‏ شدگان (اوصیاء) صلوات اللَّه علیهم را خدا توفیق دهد و استوار دارد و از گنجینه دانش و حکمت خویش آنچه به دیگرى ندهد بدیشان ارزانى دارد. دانش ایشان برتر از دانش مردم روزگارشان باشد. خداى عزّ و جلّ فرمود:

أَ فَمَنْ یَهْدِی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلَّا أَنْ یُهْدى‏ فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ‏-

آیا کسى که به راه حق هدایت مى‏ کند، سزاوارتر است که از او پیروى شود یا کسى که راه نمى ‏برد مگر آنکه راه برده شود؛ شما را چه مى ‏شود، چگونه داورى مى ‏کنید؟»[7]

 و خداى تعالى در داستان طالوت فرمود:

 إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَیْکُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ اللَّهُ یُؤْتِی مُلْکَهُ مَنْ یَشاءُ- ...

خداوند او را بر شما برگزیده است و به او دانایى و توانایى بسیار بخشیده است و خدا فرمانرواییش را به هر که خواهد بخشد ...»[8]

 و در داستان داود علیه السلام فرمود:

وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوتَ وَ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ وَ الْحِکْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمَّا یَشاءُ

 و داود جالوت را بکشت و خدایش فرمانروایى و پیامبرى ارزانى داشت و از هر آنچه خواست بدو آموخت»[9]

و به پیامبر خود صلّى اللَّه علیه و آله فرمود:

«وأَنْزَلَ [اللَّهُ‏] عَلَیْکَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ عَلَّمَکَ ما لَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ وَ کانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکَ عَظِیماً..

و خداوند بر تو کتاب و حکمت نازل کرد (به وحى خویش) به تو چیزى را که نمى ‏دانستى آموخت و لطف الهى بر تو بسیار است»[10]

 و در باره امامان که از اهل بیت و خانواده و فرزندان اویند فرمود:

أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى‏ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ‏- الى قوله- سعیرا-

یا مگر به خاطر آنچه خداوند از لطف خویش (به بعضى از) مردمان بخشیده به آنان رشک مى ‏برند؟

وَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اخْتَارَهُ اللَّهُ لِأُمُورِ عِبَادِهِ شَرَحَ صَدْرَهُ لِذَلِکَ وَ أَوْدَعَ قَلْبَهُ یَنَابِیعَ الْحِکْمَةِ وَ أَطْلَقَ عَلَى لِسَانِهِ‏فَلَمْ یَعْیَ بَعْدَهُ بِجَوَابٍ وَ لَمْ تَجِدْ فِیهِ غَیْرَ صَوَابٍ‏ فَهُوَ مُوَفَّقُ مُسَدَّدٌ مُؤَیَّدٌ قَدْ أَمِنَ مِنَ الْخَطَإِ وَ الزَّلَلِ خَصَّهُ بِذَلِکَ لِیَکُونَ ذَلِکَ حُجَّةً عَلَى خَلْقِهِ شَاهِداً عَلَى عِبَادِهِ‏ فَهَلْ یَقْدِرُونَ عَلَى مِثْلِ هَذَا فَیَخْتَارُونَهُ فَیَکُونُ مُخْتَارُهُمْ بِهَذِهِ الصِّفَةِ.

و به راستى چون خداوند بنده‏اى را براى سرپرستى امور بندگانش برگزیند سینه او را براى این کار گشاده کند و سرچشمه ‏هاى حکمت و دانش را در دلش سپارد و بر زبانش گویایى نهد که پس از آن از پاسخگویى (به هیچ مسأله‏اى) در نماند و جز درست نگوید. پس چنین کسى موفّق و استوار شده و تأیید گشته است، و از خطا و لغزشها در امان باشد. خدایش بدین کار ویژگى داده تا حجّت او برآفریدگانش و گواه او بر بندگانش باشد. آیا آنان به چنین کارى یارا دارند تا بتوانند امام را خود انتخاب کنند و انتخاب‏ شده آنان به این صفت باشد؟





[1] تحف العقول ؛ النص ؛ ص438

ابن شعبه حرانى، حسن بن على، تحف العقول - قم، چاپ: دوم، 1404 / 1363ق.

[2] سورة یونس آیة 35

[3] سورة البقرة آیة 247

[4] سورة البقرة آیة 255

[5] سورة النساء آیة 113

[6] سورة النساء آیة 55، 57.

[7] یونس، 35

[8] البقرة، 247

[9] البقرة، 251

[10]النساء، 113

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۵/۰۵/۲۶
علی مویدی

نظرات  (۴)

احسنت
حدیث بسیارزیبایی را انتخاب نمودید
آفرین بر شما
پاسخ:
ممنون از لطف تون

زیباست
پاسخ:
ممنون از لطف تون 
ارادت داریم  خدمت بزرگان
مطالبتون زیبا بود
متشکرم

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">